Jeńcy wojenni | Nadrenia Północna-Westfalia

Dössel - Nadrenia Północna-Westfalia



: PAMIĘCI POLSKICH OFICERÓW I SZEREGOWYCH ZMARŁYCH I POLEGŁYCH TRAGICZNIE W OBOZIE DÖSSEL

Mała miejscowość wchodząca w skład administracyjny odległego o 3 km miasta Warburg. We wrześniu 1940 roku powstaje tam obóz jeniecki pod zarządem Wehrmachtu Offizierlager Oflag VI B. Pierwszymi jeńcami przybyłymi do obozu w kwietniu 1941 roku było 3386 oficerów i podoficerów jugosłowiańskich, których jesienią zmienili jeńcy armii brytyjskiej. Stan osobowy z dnia 01.12.1941 roku 2966 jeńców brytyjskich.

Po opuszczeniu obozu przez jeńców brytyjskich, 17.09.1942 roku przybywają pierwsze transporty z polskimi jeńcami wojennymi, oficerami, podoficerami i szeregowymi (ordynansi). W Oflagu VI B do momentu wyzwolenia w dniu 01.04.1945 roku przebywali tylko Polacy, poza małą ilościowo grupą jeńców rosyjskich których przywieziono latem 1944 roku i zakwaterowano oddzielnie poza terenem oflagu. Pierwszą i zarazem największą grupę 1076 oficerów, 162 podoficerów i szeregowych stanowili jeńcy przybyli w pierwszych transportach ze zlikwidowanego polskiego oflagu VI E Dorsten. W dalszej kolejności pochodzili z oflagów: X C Lübeck. II D Gross Born, II E Neubrandenburg, VI C Osnabrück, IV C Colditz. Ogółem w Dössel przebywało do wyzwolenia 2817 polskich jeńców wojennych. Stan osobowy przez cały czas niewoli w tym obozie utrzymywał się na jednakowym poziomie, najwięcej jednocześnie więzionych w obozie zanotowano w dniu 01.09.1944 roku, tzn. 2296 oficerów i 287 podoficerów i szeregowych.

W CZASIE 1942-1946 POLEGŁO I ZMARŁO 139 ŻOŁNIERZY


Na przestrzeni czasu od przybycia do daty wyzwolenia obozu jeńcy przybywali ale też odchodzili w różnych okolicznościach. Przybywali z innych obozów, szpitali lub aresztów. Odchodzili aresztowani osadzani w więzieniach i obozach kncentracyjnych. Chorych przekazywano do szpitali. Zdarzały się przekazywania do innych obozów. Najbardziej tragicznym „ubywaniem” stanu osobowego była śmierć jeńców. Niniejsza dokumentacja poświęcona jest jeńcom którzy zmarli w różnych okolicznościach, „opuścili” obóz przed wyzwoleniem i zostali pochowani kilkaset metrów dalej na miejscowym cmentarzu w Dössel.

W DNIU 27.IX.1944 ZGINEŁO OD BOMB 84 ŻOŁNIERZY


Najtragiczniejszym wydarzeniem w historii obozu była śmierć 90 jeńców którzy 27.09.1944 roku padli ofiarą omyłkowego zrzucenia bomb przez samolot eskadr alianckich, bombardujących nocą pobliski ośrodek przemysłowy Kassel. Jedną ze zbrodni wojennych Wehrmachtu był zakaz korzystania przez jeńców wojennych ze schronów i rowów przeciwlotniczych w czasie nalotów, co stanowiło naruszenie postanowień Konwencji Genewskiej podpisanej również przez Niemcy 27.07.1929 i 27.06.1939 roku. Zgodnie z zarządzeniem dowództwa Wehrmachtu, jeńcy oflagu Dössel zamykani byli w swoich barakach zaraz po apelu wieczornym, baraki otwierano ponownie o godz. 6 rano. Pomiędzy wrześniem 1942 a kwietniem 1945 roku zmarło 50 jeńców. Poza kilkoma przypadkami śmierci samobójczej („choroba drutów”) pozostali zmarli na wskutek przebywania w niewoli, niewłaściwe wyżywienie, choroby takie jak np. gruźlica. W żadnym wypadku nie można powiedzieć że zmarli z przyczyn naturalnych.

Cmentarz parafialny w Dössel znajduje się w niewielkim oddaleniu od kościoła, praktycznie w centrum miejscowości, dwa wejścia po przeciwległych stronach. ¼ wielkości cmentarza stanowi częściowo ograniczony żywopłotem przyobozowy cmentarz oflagu VI B z pomnikiem upamiętniającym ofiary obozu. 139 grobów polskich w tym 2 kobiety bez stopni wojskowych zmarłe po zakończeniu działań wojennych. 2 groby żołnierzy jugosłowiańskich, zazem 141 pojedynczych grobów.

Lista imienna pochowanych w „kwaterze polskiej” zawiera 141 nazwisk w tym: 34 jeńców zmarłych w obozie w okresie od września 1942 roku do października 1945 roku, numery grobów na załączonym szkicu: 3, 5, 7, 11, 12. 13, 15, 17, 19, 20, 21, 23, 25, 26, 27, 28, 29, 30. 31, 33, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 43, 44, 45, 133, 134, 135. 90 jeńców ofiar tragicznego bombardowania oflagu w dniu 27.09.1944 roku. 84 poległo od bezpośredniego trafienia, numery grobów na szkicu kwatery od 49 do 132. 6 zmarło od odniesionych ran w czasie bombardowania, numery grobów na szkicu kwatery 2, 6, 10, 14, 18, 22. 12 oficerów i żołnierzy zmarłych po zakończeniu działań wojennych a nie znajdujących się na listach jenieckich oflagu VI B Dössel, numery grobów na szkicu kwatery 4, 8, 16, 24, 32, 46, 47, 48, 136, 137, 138, 139, 141. 3 osoby cywilne w tym 2 kobiety, numery grobów na szkicu kwatery 4, 5, 140 2 jeńców jugosłowiańskich, numery grobów na szkicu kwatery 1, 48


Na zdjęciach od lewej: Szkic umiejscowienia kwatery wojennej na cmentarzu. Widok na kwaterę cmentarza jenieckiego. Numery w liście odpowiadają umiejscowieniu grobu na zamieszczonym po prawej szkicu kwatery.

Lista zmarłych i poległych jeńców wojennych oflagu VI B Dössel

1. Torsan Dusan vojnik (szer.) † 29.09.1941 Jugosławia.
2. Panek Bronisław ppor. nr. jen. 43239/St.XI A .* 04.03.1919r. w Lublińcu † 12.10.1944. z odniesionych ran, ofiara nalotu w dniu 27.09.1944.
3. Idzikowski Henryk kpt. Oficer broni pancernej, nr. jen. 464/VI E. * 06.01.1884 † 15.12.1944. Angina Pectoris.
4. Wielowiejska Krystyna † 20.08.1945.
5. Paszkowska Anastazja † 10.07.1948.
6. Bianchi Leon ppłk. Szef saperów armii „Poznań” nr. jen. 4901/IV A .* 21.05.1896 w Krakowie † 06.10.1944. Z odniesionych ran, ofiara nalotu w dniu 27.09.1944.
7. Olszewski Roman sierż. Żołnierz 74 pułku piechoty, nr. jen. 1885/IV A. * 07.08.1904 † 16.12.1944. Perforacja wrzodu żołądka.
8. Łochowski Antoni strz. † 19.08.1945.
9. Bracik Marian plt. Pchor. † 01.03.1948.
10. Müller Czesław kpt. 10 Pułk piechoty, nr. jen. 6916/XXI A. * 20.10.1900 w Gnieźnie † 02.10.1944 z odniesionych ran, ofiara nalotu w dniu 27.09.1944.
11. Szuborga Stanisław kpt. Oficer 2 pułku lotniczego, w oflagu oficer gospodarczy, nr. jen. 423/VI E. * 21.04.1891 † 23.01.1943. Choroba serca.
12. Klubiński Kazimierz por. Oficer 8 pułku piechoty, nr. jen. 1290/II A. † 10.08.1945.
13. Cudek Antoni ppor. Altylerzysta, w obozie pełnił funkcję aptekarza, nr. jen. 831/VI E. * 25.05.1885 † 05.02.1943.
14. Korzeniowski Jan por. Komendant 49 obwodu przysposobienia wojskowego, nr. jen. 528/VI E. * 08.10.1887 w Kołomyji † 01.10.1944 z odniesionych ran, ofiara nalotu w dniu 27.09.1944.
15. Klementowski Stanisław ppłk. Oficer ministerstwa spraw wojskowych, nr. jen. 92/IX C. * 22.01.1894 † 26.01.1945. Gruźlica.
16.Wawrzyńko Henryk † 07.08.1945.
17.Ziobro Andrzej kpt. Oficer piechoty, nr. jen. 295/VI E. *10.06.1890 † 03.04.1943.
18.Lisiński Antoni ppor. 35 Pułk Piechoty, nr. jen. 111/X A. * 14.11.1907 w Kaczorowie † 02.10.1944 z odniesionych ran, ofiara nalotu w dniu 27.09.1944.
19.Misołowski Andrzej ppor. Oficer 17 pułku piechoty, nr. jen. 551/XI A. * 05.06.1899 † 09.02.1945.
20.Jeleniewski Eugeniusz puł. Oficer piechoty, nr. jen. 289/VI E. * 15.08.1890 † 29.07.1945 w Warburg.
21.Wadyński Józef por. nr. jen. 1345/XI B. * 16.02.1891 † 07.04.1943.
22.Ratajczak Franciszek plut. 11 Pułk ułanów, nr. jen. 569/St. VI B. * 03.12.1902 w Poznaniu † 02.10.1944 z odniesionych ran, ofiara nalotu w dniu 27.09.1944.
23.Stankiewicz Ludomir kpt. Na kamieniu nagrobnym Staniewicz. Oficer piechoty, nr. jen. 373/VI E. * 14.01.1893 † 21.02.1945.
24.Gogut Wacław por. † 03.07.1945.
25.Karmański Filip kpt. Oficer 12 pułku piechoty, nr. jen. 324/VI E. * 25.05.1894 † 17.06.1943.
26.Sawicki Witold kpt. 26 dywizja Piechoty, nr. jen. 48581/IV A. * 11.1896 † 11.08.1944 śmiercią tragiczną w obozie.
27.Kruszewicz Zygmunt kpt. Oficer lotnictwa, nr. jen. 683/VI E. * 01.05.1895 † 21.03.1945 zginął od kuli amerykańskiego samolotu myśliwskiego nadlatującego z kierunku Kassel, samoloty amerykańskie zostały sprowokowane ogniem niemieckim z wieży strażniczej obozu. W czasie krótkiego ataku zginęło 2 jeńców a jeden został ciężko ranny.


: Groby ofiar sprowokowanego ataku samolotów USA


  • Droga służbowa oficerów Wojska Polskiego którzy zginęli tragicznie od kul alianckiego lotnika. Skrócone biografie na podstawie materiału biograficznego udostępnionego przez autorów portalu: www.niebieskaeskadra.pl


KRUSZEWICZ ZYGMINT: Mianowany na stopień porucznika Oficerów Lotnictwa (pozycja 2 Lista Starszeństwa Oficerów Zawodowych Aeronautyki z dnia 01.11.1923. Korpus oficerów artylerii, służba w składzie 25 Pułku Artylerii Polowej (25 p.a.p.) 08.10.1925. Rozporządzeniem Ministra Spraw Wojskowych przeniesiony służbowo do Szkoły Pilotów w Bydgoszczy w charakterze ucznia. Do 24.11.1926 roku kurs pilotażu i uzyskanie nadania na czas służby w wojskach lotniczych Tytułu i Odznaki Pilota nr 916. Równocześnie zostaje przeniesiony z korpusu oficerów artylerii do korpusu lotnictwa w stopniu porucznik pilot 4 Pułku Lotnictwa Toruń. 21.03.1928 roku zostaje przeniesiony służbowo do Lotniczej Szkoły Strzelania i Bombardowania w Grudziądzu, gdzie pełni służbę min. jako instruktor do 1932 roku. Brak danych do1939 roku. We wrześniu 1939 roku ewakuacja do Rumunii (Tulce) gdzie w stopniu kpt. pełni służbę jako Adiutant Komendanta Zgrupowania Lotniczego. Pozostają niewyjaśnione okoliczności dostania się do niewoli.

ZŁOTKOWSKI WIKTOR: W październiku 1927 roku zostaje przyjęty na szkolenie w Ośrodku Szkolenia Lotników w Dęblinie, który od 09.08.1928 zmienia nazwę na SPL. 15.08.1929 roku kończy szklenie promocją na stopień podporucznika i uzyskania Tytułu i Odznaki Obserwatora nr 627. Równocześnie zostaje wcielony w skład Morskiej Eskadry Obserwacyjnej w Pucku na stanowisku obserwatora. Po zmianie nazwy od 22.01.1930 roku nadal pełni służbę obserwatora w II Eskadrze Liniowej „Rugia” W kwietniu 1931 roku zostaje skierowany na kurs pilotażu do CWOL Dęblin, gdzie 01.05.1931 roku rozpoczyna kurs.. Wrzesień 1931, absolwent Stałego Kursu Pilotażu dla oficerów (Oficerska Szkoła Pilotażu). Powraca do służby w Morskim Dywizjonie Lotniczym Puck w stopniu podporucznik pilot. W październik 1931 roku przejmuje obowiązki dowódcy plutonu łączności w Esk. Szkolenia MDL. Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22.01.1931 roku mianowany na stopień porucznika, pełni służbę w składzie Morskiego Dywizjonu Lotniczego Puck w stopniu por. mar. pil. Od 03.10.1932 roku do marca 1933 roku odbywa 5-cio miesięczny kurs oficerów łączności w Centrum Wyszkolenia Łączności w Zegrzu. Powrót do macierzystej jednostki Esk. Szkolenia w Morskim Dywizjonie Lotniczym, równoczesne przeniesienie do Rzecznej Eskadry Lotniczej Pińsk gdzie przejmuje obowiązki oficera technicznego. Pełni tam służbę do rozformowania w październiku 1937 roku Rzecznej Eskadry Lotniczej. Powrót do MDL Puck, oficer w składzie Morskiego Parku Lotniczego, awans na stopień kapitana. W styczniu 1939 roku przeniesiony z Morskiego Parku Lotniczego do Dowództwa Marynarki Wojennej (DMWoj.), służba w składzie Referatu Lotniczego DMWoj. 01.09.1939 roku organizator przebazowania samolotu Cant Z-506B, organizator bazy dla samolotu Cant początkowo na jeziorze Siemień woj. Lubelskie następnie w Pińsku. 11.09.1939 roku zniszczenie samolotu Cant na jeziorze Siemień. Dołączył do żołnierzy SGO „Polesie”. W październiku 1939 roku dostaje się do niemieckiej niewoli.

28. Chudziński Kazimierz kpt. Oficer intendentury, nr. jen. 361/XII A. † 03.07.1945.
29. Potapowicz Konstanty por. Na kamieniu nagrobnym Potachowicz, nr. jen. 492/VI E. * 09.09.1897 † 10.09.1943.
30. Ludwig Karol mjr. Oficer VI korpusu, Saper, nr. jen. 217/VI E. * 27.09.1894 † 04.08.1944 śmiercią tragiczną w obozie.
31. Słomiński Jan st. strz. * 17.08.1912 † 21.03.1945. Poległ w czasie sprowokowanego ataku samolotów myśliwskich. Na kamieniu nagrobnym stopień wojskowy „Bomb”. Bombardier?
32. Napierała Antoni strz. † 23.05.1945.
33. Szczerba Julian mjr. Oficer żandarmerii, nr. jen. 226/VI E. * 14.01.1893 † 07.10.1943
34. Kotniewicz Władysław por. Oficer 9 pułku artylerii lekkiej, nr. jen. 546/X A. * 28.12.1901 † 28.07.1944
35. Kołodziejski Franciszek rot. nr. jen. 697/VI E. * 02.04.1894 † 31.03.1945
36. Ignasiak Franciszek strz. * 02.15.1916 † 19.05.1945. Na kamieniu nagrobnym data śmierci 16.05.1945
37. Jaworski Stanisław sierż. 61 Pułk Piechoty, nr. jen. 21816/II A. * 30.08.1904 † 29.10.1943
38. Szuliga Stanisław kpt. Oficer żandarmerii, nr. jen. 453/VI E. * 24.04.1895 † 01.06.1944
39. Płaczek Czesław plut. Nr. jen. 2291/VI F. * 22.12.1909 † 05.04.1945. Gruźlica
40. Czachurski Ludwik kpt. Farmaceuta, nr. jen. 723/VI E. * 09.04.1897 † 11.05.1945 w szpitalu w Warburg
41. Polakowski Włodzimierz kpt. dr. Lekarz. * 03.07.1884 † 22.12.1943 w szpitalu, Warburg?
42. Zamecki Jan Mieczysław ppłk. Oficer artylerii, nr. jen. 78/XII A. * 13.07.1890 † 20.03.1944 w szpitalu, Warburg?
43. Budzianowski Karol st. wachm. nr. jen. 45172/XVII A. † 08.04.1945
44. Wilk Jan Kazimierz mjr. dr. Sędzia, nr. jen. 322/XII A. † 1943. Na kamieniu nagrobnym data śmierci 11.05.1945
45. Szymański Adam st. strz. nr jen. 196/X. * 14.12.1904 † 01.01.1944 w szpitalu w Warburg
46. Halpern Władysław kat. Lek. † 15.10.194
47. Łamek Czesław kpt. † 06.04.1946
48. Petrovic Drogoliub kpt. † 20.09.1941. Oficer jugosłowiański



Zdjęcie środkowe: Na pierwszym planie kamienie nagrobne mogił nr. 46, 47, 48. Zdjęcie z lewej i prawej: Groby ofiar tragicznego bombardowania w dniu 27.09.1944

Nazwiska od numeru 49 do 132 to mogiły ofiar nalotu. Kamienie nagrobne posiadają tylko stopień wojskowy, nazwisko i imię. Wszyscy pochowani posiadają kolejny numer w postaci blaszki położonej na zwłokach.

49. Krzywobłocki Mieczysław ppłk. Komisariat RP w Gdyni, nr. jen. 425/II A. * 26.12.1889 w Warszawie
50. Matysek Tadeusz ppłk. Szef sądu wojskowego Okręg IV, nr. jen. 582/XI B. * 17.09.1891 Struże Wyżne
51. Matzner Stanisław ppłk. Główny Inspektorat Sił Zbrojnych, nr. jen. 696/IX A. * 05.08.1894 Kraków
52. Zacny Gustaw ppłk. Dowódca 2 baonu Chojnice, nr. jen. 245/X A. * 01.10.1896 Prokocin
53. Żuk-Rybicki Tomasz ppłk. Szef sądu wojskowego Okręg IX, nr. jen. 584/IX B. * 12.11.1893 Lwów
54. Biega Stanisław mjr. Oficer sztabu armii Poznań, nr. jen. 48988/IV A. * 05.09.1893 Sanok
55. Buchta Ernest mjr. Oficer sztabu armii Modlin, nr. jen. 876/IX A. * 24.09.1897 Dąbrowa
56. Dąbrowski Antoni mjr. Oficer sztabu armii Poznań, nr. jen. 75031/X B. * 17.09.1891 Siedlce
57. Dobrzyński Tadeusz kom. ppor. dr. Marynarka Wojenna, nr. jen. 406/IX A. * 02.04.1899 Tyniec Kaliski. Na kamieniu nagrobnym stopień wjskowy mjr.
58. Geozendorf-Grabowski Tadeusz mjr. Żandarmeria, nr. jen. 1128/X A. * 03.02.1883 Nowa Wieś
59. Łączyński Włodzimierz mjr. Z-ca dowódcy 2 pułku strzelców, nr. jen. 1924/XIII A. * 02.05.1898 Radymno. Na kamieniu nagrobnym Laczynski
60. Przyłuski Marian mjr. Oficer 4 pułku piechoty legionowej, nr. jen. 994/VI E. * 04.04.1891 Żarnowiec
61. Saczewicz Wacław mjr. Komendant obwodu straży granicznej, nr. jen. 52690/X B. * 18.04.1884 Wołowa Góra Brodnica
62. Szomański Zdzisław mjr. dypl. Oficer sztabu naczelnego dowódctwa, nr. jen. 48672/IV A. * 12.03.1898 Warszawa
63. Banasik Michał kpt. Szef łączności 7 dywizji piechoty, nr. jen. 78/X A. * 13.09.1903 Tarnobrze
64. Blaszczak Stanisław kpt. Oficer 81 pułku piechoty, nr. jen. 52706/X B. * 03.05.1898 Częstochowa. Na kamieniu nagrbnym Blaszczar
65. Dąbrowski Marian Kazimierz kpt. Marynarka Wojenna, nr. jen. 52598/X A. * 02.02.1892 Wyszów-Podhajce
66. Janitz Klemens kpt. Oficer 71 pułku piechoty, nr. jen. 4747/XVIIIA. * 26.10.1900 Chodzeż
67. Kluszyński Norbert kpt. Korpus Ochrony Pogranicza Tarnopol, nr. jen. 3903/X C. * 06.06.1897 Brzezdyń
68. Kozłowski Romuald Wacław kpt. Oficer 5 pułku artylerii lekkiej we Lwowie, nr. jen. 7505/X B. * 18.09.1903 Lwów


: Kpt. Romuald Wacław Kozłowski. W swoim lwowskim mieszkanu przy prywatnej krótkofalówce. Jeniec wojenny Oflagu X C Lubeka
Romuald Wacław Kozłowski – ur. 18.09.1903 we Lwowie – zm. 27.09.1944 w oflagu w Doessel k. Warburga; syn Władysława Kozłowskiego i Marii ze Szczudłowskich. Jak pisał w swoim życiorysie: “Z powodu inwazji rosyjskiej naukę w gimnazjum rozpocząłem dopiero w 1915 w II Państwowej Szkole Realnej”, przerabiając dwa lata w jednym roku”. Jako uczeń 4 klasy gimnazjum opuścił 1 listopada 1918 potajemnie dom, by zgłosić się do Obrony Lwowa. Walczył na Odcinku III – Góra Straceń, Dyrekcja Kolei, ul. Bema. “Po wyparciu Ukraińców z miasta” - pisze dalej w życiorysie - “wstąpiłem do baterii miotaczy min w I p.a. Lwów, gdzie zwolniony zostałem po zlikwidowaniu tej baterii i przejżciu do 4 p.a. W maju 1919. W sierpniu 1920 wstąpiłem do Armii Ochotniczej i wraz z 9 Kompanią III Baonu wyruszyłem na front”. Po rozbiciu kompanii wcielony został do 12 p.a.p. Odznaczony został za dzielność w bojach pod Streptowem, Rudą Sielecką, Zuchorzycami, Laszkami Królewskimi i Zadwórzem. Brał udział w krwawych walkach pod Buskiem. Do ławy szkolnej powrócił w 1920, by powtórzyć IV klasą gimnazjum, ale już w lipcu tego samego roku ponownie wstąpił do Wojska i walczył na froncie. Po zwolnieniu ze służby wojskowej zapisał się do Państwowej Szkoły Mierniczej we Lwowie. Po ukończeniu czynnej służby wojskowej (w 6 p.a.c.) zdecydował się pozostać na stale w wojsku. W 1927 został przyjęty do Szkoły Podchorążych dla Podoficerów w Bydgoszczy, którą ukończył “z postępem dobrym” w 1930, uzyskując przydział do 5 Pułku Artylerii Lekkiej we Lwowie. Ukończył również kurs Oficerów Łączności Pułków Broni w Centrum Wyszkolenia Łączności w Zegrzu.
Aktywnie działał w Lwowskim Klubie Krótkofalowców (SP1PF i SP2PF), wykładowca na kursach krótkofalarskich. W drugim półroczu 1937 powstała pod jego kierownictwem pierwsza w kraju drużyna operatorów LKK, mająca na celu utrzymanie gotowości do pracy kilku stacji amatorskich na wypadek klęsk żywiołowych. W 1939 prowadził dla wszystkich członków LKK szkolenie z zakresu PWR. 1 września 1939 przydział do Sztabu 5 D.P. gen. Zulaufa na funkcję oficera łączności dowództwa Artylerii Dywizji. Brał czynny udział w Obronie Warszawy.
Po kapitulacji Warszawy wzięty do niewoli. Przebywał w oflagach: w XB Nienburg, XA Itzehoe, XA Sandbostel, XC Lubece, VIB Dössel k. Warburga. Zginął 27 września 1944 podczas przypadkowego zbombardowania obozu przez lotnictwo angielskie. Pochowany na cmentarzu parafialnym w Dössel, w kwaterze wojskowej wraz z innymi ofiarami wspomnianego bombardowania.

: Tragiczna informacja
Odznaczenia, m.in.: Krzyż Obrony Lwowa Odcinek III 1-22.XI. 1918 (nr 21), Odznaka Pamiątkowa 240 Pułku Piechoty (nr 341), Krzyż Obrony Lwowa z mieczami (nr 1231), Odznaka Honorowa “Orlęta”, Medal za Wojnę 1918-1921 “Polska Swemu Obrońcy”, Krzyż Waleczności Armii Ochotniczej gen. Bałachowicza (odznaczenie kombatanckie), Odznaka Obrońcom Kresów Wschodnich 1918-1919, dwukrotnie Medal 10-lecia Odzyskania Niepodległości 1918-1928, Krzyż Walecznych 1939, Krzyż Zasługi

* Biografię napisała i zdjęcia z rodzinnego albumu udostępniła wnuczka kpt. Kozłowskiego, Pani Anna Kozłowska-Ryś.

69. Losert Eugeniusz Franciszek kpt. Oficer 73 pułku piechoty, nr. jen. 565/II B. * 02.10.1908 Cieszyn
70. Malinowski Władysław kpt. Oficer 85 pułku piechoty, nr. jen. 52773/X B. 24.06.1905 Wilno
71. Maś Jan kpt. Adiutant 26 Pułk Piechoty, nr. jen. 52776/X B. * 31.01.1898 Kraków
72. Polek Stefan kpt. Adiutant 40 Pułk Piechoty, nr. jen. 52793/X B. * 20.08.1906 Nowy Sącz
73. Romanowski Marian Stefan kap. mar. Dowódca floty Gdynia, nr. jen. 5279/X B. * 16.07.1902 Warszawa
74. Sawka Zenon Wiktor kpt. Dowódca 9 kompanii 80 pułku piechoty, nr. jen. 49234/IV A. * 15.12.1901 Jaworzno
75. Stec Kazimierz kpt. Oficer 17 pułku artylerii lekkiej, nr. jen. 52813/X B. * 31.03.1902 Warszawa
76. Szawelski Jan kpt. Oficer sztabu 9 dywizji piechoty, nr. jen. 436/X A. * 06.06.1907 Włoszczowa
77. Witaszek Mieczysław kpt. Oficer straży granicznej, nr. jen. 1378/XI B. * 03.01.1895 Kalisz
78. Wójcik Roman kpt. Oficer w biurze administracji armii, nr. jen. 407/VI E. * 27.03.1893 Jarosław
79. Zadorecki Eustachy Włodzimierz kpt. Oficer w stanie spoczynku, nr. jen. 409/IX A. * 02.10.1899


: Kamienie nagrobne. Kpt. Eustachy Zadorecki w Oflagu X A Itzehoe ok. 1940 roku.

Żołnierz Wojska Polskiego kpt. Eustachy Zadorecki urodził się 02.10.1899 roku w Brzeżanach na Podolu. Niespełna 15-to letni wstępuje ochotniczo w 1914 roku do 1pp. Legionów. Walczy w szeregach obrońców Lwowa i w wojnie polsko - bolszewickiej. Odznaczony czterokrotnie Krzyżem Walecznych. Pozostaje w służbie czynnej do 30.09.1936 roku. Przechodzi do rezerwy w stopniu kapitana zwiadu 2 p.a.c. Zmobilizowany w 1939 roku, kampanię wrześniową kończy pod Kockiem w szeregach grupy „Polesie”, którą dowodził gen. Kleberg. Jeniec wojenny nr 409/IX A Rotenburg, X A Itzehoe, VI B Dössel.


80. Zarębski Stanisław kpt. Główny Inspektorat Sił Zbrojnych, nr. jen. 360/XII A. * 10.04.1893 Kielce
81. Złotkowski Wiktor kpt. Pilot lotnictwa marynarki, nr. jen. 538/IX A. * 24.03.1904 Tarnowiec
82. Dokurno Ksawery por. Oficer 15 pułku altylerii lekkiej, nr. jen. 1119/II A. * 14.01.1914 Oszmiana. Na kamieniu nagrobnym Dukorno
83. Domański Paweł por. Oficer 13 pułku altylerii lekkiej, nr. jen. 3843/X C. * 15.01.1901 Równe
84. Flis Roman por. Oficer 19 pułku piechoty, nr.jen. 52877/X B. * 22.11.1906
85. Gryszan Witold por. Dowódca kolumny samochodowej 8 baonu pancernrgo, nr. jen. 1156/X A. * 18.07.1909 Wilno
86. Łempicki Sławomir por. Dowódca baonu 4 pułku piechoty, nr. jen.1415/II A. * 02.01.1911 Kawęczyn. Na kamieniu nagrobnym Łembicki
87. Maresz Tadeusz por. Centralna Rezerwa Taborów, nr. jen. 1125/XI A. * 28.12.1895 Radom
88. Motyliński Kazimierz por. Oficer 14 pułku altylerii lekkiej, nr. jen. 1169/X A. * 27.02.1902 Poznań
89. Pięta Franciszek por. Intendentura Okręg V, nr. jen. 15278/VII A. * 14.11.1894 Górki
90. Seniuta Jan por. Oficer 1 dyonu pociągów pancernych, nr. jen. 52896/X B. * 20.07.1910 Lwów
91. Władziński Wacław por. Ofizer kompani łączności 5 dywizji piechoty, nr. jen. 576/X B. * Żelechów
92. Bartoszewicz Stanisław ppor. Oficer 26 pułku altylerii lekkiej, nr. jen. 3842/X C. * 02.03.1910 Będzin
93. Burakiewicz Stefan ppor. Oficer oddziałów specjalnych ppłk. Wężyka, nr. jen. 1006/XI A. * 09.08.1899 Krechowice. Na kamieniu nagrobnym Bukarewicz
94. Groblewski Wojciech ppor. inż. Oficer 14 pułku piechoty, nr. jen. 537/XI A. * 22.04.1908 Broniewo
95. Grudziński Tadeusz ppor. Oficer 36 pułku piechoty, nr. jen. 961/XI A. * 01.04.1910
96. Jakubowski Wiesław ppor. Oficer 51 pułku piechoty, nr. jen. 6929/XXI A. * 26.03.1916 Kamienskoje
97. Jedliczka Kazimierz ppor. Oficer uzbrojenia, 3841/X C. * 30.06.1900 Żywiec. Na kamieniu nagrobnym Jedlicka
98. Kaławiński Marian ppor. Oficer 60 pułku piechoty, nr. jen. 1262/X A. * 15.03.1915 Ostrzeszów
99. Kasiura Frliks ppor. Oficer gospodarczy 9 pułku altylerii lekkiej, nr. jen. 1265/X A. * 22.05.1909
100. Kisieliński Stanisław ppor. Oficer broni 9 pułku altylerii lekkiej, nr. jen. 196/X A. * 04.12.1906
101. Kołodziejski Emilian ppor. Oficer 42 pułku piechoty, nr. jen. 4787/I A. * 11.10.1901 Ciechanów-Karniewo


: dr Emilian Ignacy Kołodziejski, zdjęcie wykonane po 1934 roku w Ostrołęce

Emilian Ignacy KOŁODZIEJSKI (1901-1944) Ur. 11.10.1901 r. Ciechanów – Karniewo (pow. Mińsk Mazowiecki). Ukończył na początku lat 30-tych XX w. Wydział Lekarski UW. Odbył praktykę lekarską w okresie 15.07.1931-15.10.1931r. w I Klinice Wewnętrznej UW w Szpitalu Św. Ducha w Warszawie. W latach 1934 – 1939 praktyka lekarska w Ostrołęce (lekarz internista). Zawarł związek małżeński z Marią z domu Klik, z którego posiadał dwóch synów: - Jana (1927- 2007) i Antoniego (1936).

Zmobilizowany we wrześniu 1939 r. w stopniu lek. ppor. rez. otrzymał przydział do 168 Batalionu ON (Obrony Narodowej) „Kujawski’ (typ IV). Po 01.09.1939 r. batalion przydzielono czasowo do 18 DP tzw. ”Łomżyńskiej”, która weszła w skład SGO (Samodz. Grupy Operac.) „Narew”. Batalion brał udział w walkach wrześniowych w rejonie Nowogród – Myszyniec.

Wzięty doi niewoli w okolicach Lękownicy. W czasie kampanii wrześniowej 1939 w Łętownicy był polowy punkt medyczny, gdzie zwożono żołnierzy z 18 DP rannych podczas walk pod Zambrowem i okolicach. Jeniec wojenny Nr. 4787/IA kolejno: - Stalag IA Stablack (Stabławki) – wrzesień 1939 – wrzesień 1942 r. - Stalag IB Hohenstein (Olsztynek) – od września 1942 r. - Stalag XB Sanbostel – 1943 r. - Oflag VI B Doessel – od pocz. 1944 – 27.09.1944 r.


  • Zdjęcie po lewej: ppor. Kołodziejski w Stalagu X B Sandbostel lub już w Oflagu VI B Dössel. Po prawej: Przed barakiem Stalagu VI B, zdjęcie wykonane 27.02.1944 roku. Zdjęcie środkowe, kopia zaświadczenia o pobycie ppor. Kołodziejskiego w niewoli niemieckiej. Zaświadczenie wydane i podpisane przez komendanta Stalagu X B Sandbostel 26 listopada 1943 roku.


W obozach pełnił funkcje lekarza w szpitalach obozowych i punktach sanitarnych grup roboczych. Za zezwoleniem komenda(tów? )obozu(ów? ) wychodził w pełnym umundurowaniu na tzw. „parol oficerski” w celu udzielania porad lekarskich w okolicznych miastach (zapewne niemieckim notablom). Jest to potwierdzone w wysyłanej korespondencji (niezachowanej) wg relacji syna Jana (mojego ojca). Zginął tragicznie jako jeden z 90 polskich jeńców wojennych w nocy 27.09.1944 r. (pomiędzy godz. 21-22) na skutek omyłkowego zbombardowania obozu w Doessel przez samolot lotnictwa bombowego RAF-u, celem ataku był węzeł kolejowy w pobliskim mieście Noerde. W dokumentach zgon określono jako skutek zrzutu „torpedy powietrznej” (500 kg „luft-torpede”) Uwaga: stwierdzenie powyższe wydaje się to błędne, ponieważ do bombardowań tzw. powierzchniowych używane były przez lotnictwo alianckie bomby burzące o większych wagomiarach. Spoczywa w grobie nr.53 na Cmentarzu Wojskowym w Dössel.

: Cmentarz przy obozowyy w Dössel. grób nr 53 ppor. Kołodziejski Emilian, zdjęcie wykonano w 1976 roku

  • Biografię napisał, pamiątkowe zdjęcia i kopię dokumentu udostępnił do publikacji Pan Ryszard Kołodziejski, wnuk poległego w niewoli dr. ppor. Emiliana Kołodziejskiego.


102. Królikowski Stanisław ppor. Oficer 14 pułku piechoty, nr. jen. 8111/VIII A. * 09.11.1906 Piotrków
103. Krzyszkowski Zygmunt ppor. Oficer 1 pułku altyrerii lekkiej, nr. jrn. 2551/II D.* 27.04.1913 Bartodzieje
104. Kuszelewski Antoni ppor. Oficer 70 pułku piechoty, nr. jen. 1288/X A.* 27.02.1905 Mińsk Litewski
105. Lipiński Józef ppor. Oficer 67 pułku piechoty, nr. jen. 1298/X A. * 14.01.1913 Trąbień
106. Maj Feliks ppor. Oficer 44 pułku piechoty, nr. jen. 135/IX C. * 28.02.1914 Petersburg
107. Makacewicz Bazyli ppor. Oficer 84 pułku piechoty, nr. jen. 2301/II B. * 01.04.1914
108. Michałkiewicz Tadeusz ppor. dr. Szpital Ewakuacyjny Czeremcha, nr. jen. 7297/I A. * 25.06.1893 Żelazkowo-Kalisz. Na kamieniu nagrobnym ppor. san. co wskazywałoby na pełnionę w obozie funkcję w służbach sanitarnych
109. Napiórkowski Aleksander ppor. Oficer 40 pułku piechoty, nr. jen. 3864/X C. * 20.03.1899 Warszawa
110. Niedenthal Adam ppor. Oficer 210 ochotniczego pułku piechoty, nr. jen. 3905/X C. * 31.07.1898 Kraciszyn. Na kamieniu nagrobnym Nedethal
111. Niestrzeba Jan Tadeusz ppor. Oficer 31 pułku altylerii lekkiej, nr. jen. 1125: X B. * 11.02.1906 Bohatyń
112. Nowosielski Stanisław ppor. Oficer 31 dywizji artylerii lekkiej, nr. jen. 1125/VII B. * 28.12.1901 Miastków
113. Piechocki Jerzy ppor. 9 Dywizja Piechoty, Oficer dywizyjnej kompanii ciężkich karabinów maszynowych, nr. jen. 182/X A. * 26.10.1913 Warszawa
114. Pleciński Feliks ppor. Oficer 17 pułku altylerii lekkiej, nr. jen. 147/VII B. *18.07.1908Kamień Wielkopolski
115. Pozorski Hubert ppor. Oficer 70 pułku piechoty, nr. jen. 1071/XXI A. * 18.11.1909 Berlin
116. Przybysz Bolesław ppor. Oficer 62 pułku piechoty, nr. Jen. 1346/X A. * 22.01.1908 Lutom
117. Radamski Franciszek Józef ppor. Oficer 1 morskiego batalionu strzelców, nr. jen. 3817/X C. * 03.06.1911 Miechowice Dąbrowa Tarnowska. Na kamieniu nagrobnym Radomski
118. Sims Armin ppor. Oficer 7 pułku altylerii lekkiej, nr. jen. 657/X A. * 01.02.1914 Sosnowiec. Na kamieniu nagrobnym Mins
119. Szymański Roman ppor. Ofizer 69 pułku piechoty, nr. jen. 139/X A. * 23.10.1912 Uniejów
120. Tychoniewicz Zdzisław ppor. inż. Oficer 1 pułku lotniczego, nr. jen. 1260/XXI A. * 07.05. 1905 Jarosław
121. Wysocki Władysław ppor. Oficer 76 pułku piechoty, nr. jen. 721/XI A. * 13.03.1013 Kreźce
122. Zieliński Edward ppor. Oficer 11 pułku ułanów, nr. jen. 3865/X C. * 24.06.1913 Baku
123. Nyk Kazimierz chor. mar. Marynarka Wojenna, nr. jen. 1766/II B. * 29.01.1903 Łódź
124. Król Józef strz. Żołnierz 8 pułku artylerii lekkiej, nr. jen. 3479/XX B. * 30.12.1916 Koziobrody
125. Borkowski Roman kpt. Szef intedentury, 5 dywizji piechoty, nr. jen. 52708/X B. 17.12.1900 Lwów
126. Wojciechowski Leon kpt. Oficer 25 pułku altylerii lekkiej, nr. jen. 52833/X B. * 03.04.1903 Ostrów Wielkopolski
127. Brzeziński Józef sierż. Korpus Ochrony Pogranicza, nr. jen. 5115/VI B.17.03.1912 Warszawa
128. Napierała Florjan chor. Marynarka Wojenna ORP „Wicher“, nr. jen. 1017/XI A * 01.05.1908 Poznań
129. Korsak Wacław mjr. Oficer 9 pułku piechoty legionowej, nr. jen. 5861/St. X A. * 13.10.1897 Jakaterynburg
130. Ciesielski Antoni por. Oficer 2 pułku piechoty legionowej, nr. jen. 52865 (329)/X C. * 06.01.1912 Radom
131. Seyk Henryk por. Oficer komendy garnizonu Lublin, nr. jen. 52989 (511)/ X B. * 19.08.1900 Czemiowice. Na kamieniu nagrobnym Cejk
132. Ostrowski Zdzisław strz. nr. jen. 1271/VI D. * 13.04.1914 Brzeżany


Na numerze 132 kończy się wspólna mogiła bezpośrednich ofiar nalotu bombowego w dniu 27.09,1944 roku

133. Mazurkiewicz Feliks mjr. Oficer piechoty. nr. jen. 52688/X B. * 20.11.1896. † 17.10.1945


: Major Feliks Mazurkiewicz Kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari
Urodził się 20 listopada 1896 r. w miejscowości Brzeżany (miasto powiatowe) woj. tarnopolskie, jako syn Mariana Mazurkiewicza i Antoniny z Gąsiorowskich. Ojciec właściciel prywatnego zakładu budowlanego, matka pochodziła z ziemiańskiej rodziny (herbu Ślepowron). Feliks był jednym z pięciorga rodzeństwa (4 siostry). Uczęszczał do miejscowego gimnazjum z polskim językiem wykładowym. W trakcie nauki w starszych klasach wstąpił do Związku Strzeleckiego w Brzeżanach (lata 1913-14). Z wybuchem I wojny Światowej, w sierpniu 1914 r. z kompanią strzelecką z Brzeżan wyjechał do Krakowa. Został wcielony do I-go Baonu I-go Pułku I Brygady Legionów Polskich, w ramach którego uczestniczył w szeregu bitew w latach 1914 -16. Wyróżnił się w bitwie pod Laskami, za którą (wg. uzyskanych danych) został odznaczony krzyżem Virtuti Militari. Po kryzysie Brygady Legionów (odmowa złożenia przysięgi na wierność zaborcy), jako były poddany austriacki, został wcielony do armii austro-węgierskiej. W pierwszych dniach listopada 1918 r, w Krakowie brał czynny udział w rozbrajaniu jednostek austriackich. 2 listopada został wcielony do jednej z kompanii 5-go pułku piechoty Legionów, z którym udał się na front (ukraiński). W marcu 1919 r. został przeniesiony do formującego się 1-go pułku piechoty Legionów, z którym uczestniczył w walkach na terenach wschodnich. Do listopada 1937 pozostawał w 1. p.p. Legionów na stanowiskach dowódcy 1 kompanii c.k.m. i komendanta Obw. P.W. w Wilnie w stopniu kapitana. Pod koniec 1937 został przeniesiony do Kościerzyny na stanowisko dowódcy batalionu Obrony Narodowej. W marcu 1938 r. otrzymał awans na stopień majora. W lecie 1939 r. został odwołany z Kościerzyny do Warszawy. Z chwila wybuchu wojny uczestniczył w obronie Warszawy, jako dowódca I Batalionu 360 pułku piechoty obrony Warszawy (odcinek Blizne-Chrzanów, Warszawa Zachód). Zachód chwila kapitulacji dostał się do niewoli niemieckiej, do końca wojny przebywając w Oflagach (w Lubece – jako tzw. Honorowy jeniec wojenny, a następnie w Dössel – przeniesiony tam karnie za działalność konspiracyjną na terenie obozu). Po wyzwoleniu oflagu w kwietniu/maju 1945 r. przekształconego następnie w Polski Obóz Wojskowy, przez kilka miesięcy pozostawał na jego terenie, poważnie zapadając na zdrowiu (choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy). Zmarł 17 października 1945 r. w wyniku pooperacyjnego zapalenia płuc w Dortmundzie. Został pochowany na kwaterze polskich jeńców wojennych cmentarza w Dössel b. Wartburg, na którym spoczywa po dzień dzisiejszy.

* Bigrafię i zdjęcie wykonane w jednym z oflagów udostępnił Pan Maciej Mazurkiewicz, wnuk majora Mazurkiewicza

134. Czachowski Jan ppor. nr. jen. 107/X A. † 23.10.1945
135. Buckiewicz Włodzimierz ppor. nr. jen. 42/XII A. * 30.10.1890 † 24.10.1943. Na kamieniu nagrobnym Bukiewics
136. Ptak Władysław strz. † 11.01.1946
137. Zagórski Paweł ppłk. † 20.03.1946
138. Jankiełojc Feliks strz. † 23.03.1946
139. Sztorc Jan kpr. † 06.04.1946
140. Małeski Włodzimierz kpt. * 10.07.1896 Stryj. † 28.09.1946. Na kamieniu nagrobnym Maleski Wlodimierz


Jako ostatni pochowany na cmentarzu jeńców wojennych Oflagu VI B został Oficer Wojska Polskiego kpt. Włodzimierz Małeski. Urodzony 10.07.1896 roku, w Styju woj. Lwowskie.

: Kapitan artylerzysta Włodzimierz Małeski
W czasie I wojny światowej został powołany do armii austriackiej, walczył na froncie włoskim.<br> Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, jako żołnierz Wojska Polskiego, walczył w roku 1920 w załodze pociągu pancernego przeciw armii Budionego. <br> W okresie międzywojennym był związany ze szkołą artylerii w Toruniu.<br> W latach 1934 – 1939 był komendantem POW na powiat konecki w Końskich, ostatni przydział wojskowy przed wybuchem II wojny światowej, D.O.K IV.<br> Po kampanii wrześniowej 1939 roku został internowany w Rumunii, następnie był jeńcem wojennym w Stalagu VI B Dössel.

: Z życia obozowego: Procesja Bożego Ciała. Pogrzeb na cmentarzu w Dössel 30.09.1946.
W czasie tragicznego bombardowania oflagu w dniu 27.09.1944, roku został ciężko ranny. Z powodu ciężkich obrażeń, do końca życia przebywał w szpitalu dominikanów w Warburgu. Zmarł 28.09.1946, pochowany został 30.09.1946 roku. Spoczywa w grobie nr. 57.

: Pożegnanie żołnierza. Metryka zgonu. Pogrzeb z udziałem księdza Franciszka Gołębia

  • Dane biograficzne, metrykę zgonu i zdjęcia udostępnił do opublikowania syn kpt. Małeskiego, Pan Bogdan Małeski.



Lista imienna pomordowanych lub zmarłych jeńców oflagu VI B Dössel a nie pochowanych na miejscowym cmentarzu parafialnym

Z 19 na 20 września 1943 roku wykonanym podkopem (tunelem) ucieka 47 jeńców. Tylko 10 z nich nie zostało schwytanych. Obowiązkiem jeńca było próbowanie ucieczki, Konwencja Genewska za próbę ucieczki lub jej organizowanie przewidywała karę aresztu. Pierwszych 20 schwytanych przywieziono ponownie do obozu i umieszczono pierwotnie w areśćie obozowym. Po kilku dniach komendantura obozu przekazała na dworcu kolejowym w Warburg zbiegów w ręce Gestapo. Przewiezieni do obozu koncentracyjnego w Buchenwald gdzie zostali straceni przez powieszenie na ściennych hakach.

Lista imienna w porządku alfabetycznym:

1. Chojnowski Stanisław szer. * 15.05.1916, nr. jen. 1009/X A
2. Czenszak Aleksander ppor. * 05.08.1913 w Inowrocławiu, nr. jen. 185/VII A
3. Dodacki Edward ppor. * 26.05.1908, nr. jen. 97/XII A
4. Drzewiecki Zygmunt ppor. * 27.12.1910 w Ostrowcu, nr. jen. 68/XI A
5. Dzik Kazimierz szer. * 06.04.1914 w Radomiu, nr. jen. 10400/VI A
6. Fiszer Stanisław szer. urodzony w Krakowie, nr. jen. 1215/XI A
7. Jabłoński Henryk ppor. * 12.07.1912 w Chrabałach, nr. jen. XI B
8. Krünes Jerzy ppor. * 24.08.1916 w Brodach, nr. jen. 1164/XI A
9. Michalski Czesław ppor. * 30.11.1912 w Częstochowie, nr. jen. 492/XI B
10. Nowakowski Stanisław ppor. * 01.10.1907 w Warszawie, nr jen. 1553/XI A
11. Osiecki Tadeusz ppor. * 14.12.1911w Wyłazowie, nr. jen. 1653/II B
12. Pierzchalski Jan ppor. * 08.12.1913 w Ostrowcu, nr. jen. 85483/X B
13. Sawicki Tadeusz ppor. * 07.03.1912 w Warszawie, nr. jen. 405/XII A
14. Stec Jan ppor. * 19.02.1916 w Jadownikach, nr. jen. 722/XVIII C
15. Stokwisz Stanisław ppor. * 23.08.1915 w Miksdol, nr. jen. 1660/II B
16. Szajewski Michał ppor. * 07.03.1912 w Niemce pow. Lubartów, nr. jen. 1301/XI B
17. Szczepanowski Witold ppor mar. * 17.12.1915 w Poznaniu, nr. jen. 52586/X A
18. Urbański (Urban) Stanisław por. * 12.01.1912 w Koninie, nr. jen. 801/XI B
19. Walecki Stanisław ppor. * 28.11.1912 w Warszawie, nr. jen. 1346/XI B


W październiku i listopadzie 1943 roku zostało ujętych dalszych 17 uciekinierów. Tutaj nie starano się o zachowanie pozorów, wszyscy zostali przetransportowani bezpośrednio do obozu koncentracyjnego Buchenwald i straceni w podobny sposób jak ich koledzy.

Lista imienna w porządku alfabetycznym

1. Begier Franciszek ppor. Oficer 57 pułku piechoty. * 23.11.1914 w Tarnówce
2. Bohuszewski Jerzy mjr. lotn. * 08.09.1890 w Petersburgu
3. Chmiel Mieczysław ppor. Oficer 64 pułku piechoty. * 06.04.1915 w Bielsku-Białej
4. Czajkowski Mieczysław ppor art. * 02.09.1909 w CzŁstochowie
5. Filipek Stanisław por. Oficer 17 pułku piechoty. * 17.12.1908 w Iwierzycach
6. Fura Edward por. Oficer 17 pułku piechoty. * 12.05.1910 w Kielanówce
7. Kobyłko Karol ppor. Oficer 64 pułku piechoty. * 23.02.1908 w New Jersey USA
8. Łysak Kazimierz por. sap. * 03.12.1913 w Ciemierzyńcach
9. Michel Jan ppor. lotn. * 16.05.1915 w Pabianicach
10. Mikulski Stanisław por. * 14.11.1902 w Wojniczu woj. Krakowskie
11. Przeczek Adolf ppor. Oficer 22 pułku piechoty. * 12.08.1912 w Darkau
12. Sawicki Czesław por. sap. * 16.07.1911 w Żyrardowi
13. Spełek Stefan por. * 24.01.1914 w Blachowni
14. Tyrlik Ludwik ppor. * 15.04.1911 w Węgierskiej Górce
15. Wysocki Józef ppor. * 02.01.1913 w Wilnie
16. Złotkowski Witold ppor. * 10.10.1914 w Drulinie
17. Zwijacz Jan szer. * 14.10.1914 w Zakopanym



W połowie października 1943 roku komendantura obozu z udziałem miejscowej Abwery. żandarmerii i Gestapo przeprowadziła generalną rewizję całego obozu. Po rewizji zostało aresztowanych 3 oficerów z tajnej komendy obozu. Aresztowanych przewieziono do jednego z obozów koncentracyjnych i stracono. Byli to:

1. Kowalczewski Bronisław ppłk.
2. Pronaszko Stefan mjr.
3. Wasilewski Władysław kpt.

: Od lewej ppłk, Kowalczewski Bronisław, mjr. Pronaszko Stefan.
Jesienią 1943 roku z obozowego aresztu ucieka Dybczak Józef ppor. Oficer 34 pułku piechoty. Ujęty po kilku dniach. zamordowany pod koniec 1943 roku w jednym z obozów koncentracyjnych.

Lista alfabetyczna zmarłych jeńców oflagu VI B Dössel w szpitalach i innych okolicznościach, a nie pochowanych na cmentarzu przyobozowym.

1.Bejnarowicz Tadeusz ppor. Saper, zmarł śmiercią tragiczną 02.04.1943 w poznańskim więzieniu
2.Ćwiertnia Józef mjr. Sędzia wojskowy nr. jen. 255/VI E. * 04.02.1894 † 23.10.1943 w szpitalu.(?)
3.Gondek Leszek sierż. pchor. Podoficer 23 pułku altylerii lekkiej, nr. jen. 511/XI B. 17.03.1914. Zmarł z odniesionych ran w katastrofie kolejowej (?)
4.Jarem-Mirski Józef kpt. rez. Altylerzysta, nr. jen. 362/VI E. 18.07.1896 † 14.02.1943. w szpitalu (?)
5.Kulesza Bolesław ppor. inż. Ministerstwo Spraw Wojskowych, nr. jen. 881/VI E. * 15.09.1988 † 11.11.1944 w szpitalu na niewydolność krążenia. Pochowany 16.11.1944 na dortmudzkim cmentarzu głównym (Hauptfriedhof) w kwaterze nr. 20, grób nr. 6. Na cmentarnej liście pochowanych zapisany jako Kulessa Bolesko
6.Kwieciński Wincenty ppłk. dypl. nr. jen. 163/VI E. Zmarł w szpitalu (?) w 1943 roku
7.Ładyżyński Michał ppor. Lekarz weterynarii, nr. jen. 2280/II A. Zmarł w szpitalu (?) w 1943 roku
8.Łopuski Jerzy por. Oficer pułku altylerii lekkiej, nr. jen. 526/X B. * 01.11.1903 † 25.11.1944 na niewydolność krążenia w szpitalu w Hemer
9.Opalczewski Adam kpr. nr. jen. 2291/XX B. † 28.03.1943 w szpitalu w Hamer
10.Pawełek Juliusz kpt. nr. jen. 20126/XVII A. † 1944 (?)
11.Śliwiak por. † 1945 (?)
12.Świtalski Adam Narcyz mjr. dyp. nr. jen. 170/VI E. † 1944(?)
13.Walewski Edward kpt. Oficer sanitarny, nr. jen. 315/VI E. Zmarł w szpitalu na początku 1943 roku (?)





W kwietniu 1980 roku, w 35-tą rocznicę wyzwolenia oflagu VI B Dössel klub Dösselczyków zorganizował pierszy wyjazd na teren byłego obozu. Następne kontakty z mieszkańcami i opiekunami polskiego cmentarza w 1984 roku i kolejna wizyta w Dössel. Na zaproszenie Dösselczyków w 1985 roku goszczono grupę mieszkańców Dössel w Warszawie. Efektem nawiązanych kontaktów jest międza innymi kamień upamiętniający przed wejściem na cmentarz.

: Versönung Frieden Freiheit 1944-1984 Pojednanie Pokój Wolność 1944-1984

W roku 2009 zarząd miasta Warburg wspólnie z Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorgre e.V., oddział kraju związkowego Nadrenia Północna Westfalia w Essen, zlecił prace konserwatorsko-renowacyjne „Polskiej kwatery“ na cmentarzu gminnym w Dössel.

: Po lewej dwa rzędy grobów ofiar tragicznego bombardowania, po prawej rząd kończący się grobem nr. 57, w którym spoczywają jeńcy zmarli po zakończeniu działań wojennych.

Specjalizująca się w takich pracach firma dokonała dokładnych pomiarów umieszczenia kamieni nagrobnych, które zostały zdemontowane. Po usunięciu wieloletnich zanieczyszczeń, zakonserwowaniu i poprawieniu napisów, kamienie nagrobne powróciły dokładnie na swoje poprzednie miejsca. Z braku innej, niż sporządzonej w 1946 roku listy imiennej, w kilkunastu przypadkach została zachowana fałszywa pisownia nazwisk i imion. Zrezygnowano z roślinności pokrywającej groby, ponieważ utrudniała bezpośredni dostęp do części z nich. Kwatera z nową zieloną powieszchnią trawnika przedstawia ujednolicony, zadbany i estetyczny wygląd nekropolii żołnierskiej.

  • Zdjęcie zostało udostępnione przez zarząd miasta Warburg, wydział budowlany (Bauamt).



Wrzesień 1988 - Sierpień 2002 - Kwiecień 2010



Literatura

  • Szymon Datner „Zbrodnie Wehrmachtu na jeńcach wojennych w II wojnie światowej”, MON Warszawa 19
  • Szymon Datner „Ucieczki z niewoli niemieckiej 1939-1945”, Książka i Wiedza 1966
  • Wincenty Kawalec „Piędziesięciu z Dössel”, MON 1963
  • Danuta Kisielewicz „Oficerowie polscy w niewoli niemieckiej w czasie II wojny światowej”, Centralne Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach-Opolu, Uniwersytet Opolski, Opole 1998




Jeńcy wojenni | Nadrenia Północna-Westfalia | do góry